خودکشی در تغافل

 اگرچه گفته می‌شود نرخ خودکشی دانشجویان به نسبت دیگر اقشار پایین‌تر است؛ اما نمی‌توان از اثرات بسیار منفی چنین ماجراهایی در محیط‌هایی جمعی نظیر دانشگاه چشم پوشید.

مسئله خودکشی دانشجویان، معضلی قدیمی است که همواره استمرار داشته است. تنها در سال تحصیلی 87-88 خبرگزاری ایسنا، خبر اقدام به خودکشی هفت دانشجو را در دانشگاه‌های مختلف از تربیت معلم و بهشتی گرفته تا تهران و سمنان را منتشر کرد. در بهمن‌ماه سال 84، مدیر کل حراست وزارت علوم، خبر از 28 مورد اقدام به خودکشی در میان دانشجویان، در 4 ماهه ابتدایی آن سال تحصیلی داده بود.

اگرچه برخی از پژوهش‌گران پیش از این اعلام کرده اند که گرایش و میل به خودکشی می‌تواند ناشی از نواقص و اختلالات ژنتیکی باشد که روی رشد سلول‌های عصبی تاثیر می‌گذارد، اما قطعاً این تاثیر به معنای علت بودن نیست و صدالبته که در خودکشی دانشجویان باید به دیده تامل نگاه کرد. 

با این وجود کمتر شاهد پژوهش جامع و فراگیری راجع به مسئله خودکشی‌های دانشجویی هستیم، در حالی که به عقید پژوهش‌گران خودکشی هیچ گاه در نتیجه‌ی یک عامل یا حادثه اتفاق نمی‌افتد. معمولا تعامل پیچیده‌ای از عوامل روانی، بیماری جسمی، سوء مصرف مواد، مشکلات خانوادگی، تعارضات بین فردی و استرس‌های زندگی منجر به خودکشی در فرد می‌شود.

اگرچه در سال تحصیلی گذشته، شاهد وقوع موارد متعدد خودکشی در دانشگاه‌ها بودیم، هیچ‌گاه دلیلی برای این خودکشی‌ها از سوی مسئولین عنوان نشد و اولیای دانشگاه این مسئله را موکول به بررسی‌های بیشتر کرده بودند. تنها در مساله خودکشی دانشجوی دانشگاه سمنان بود که معاون دانشگاه افسردگی و مسائل روحی و روانی را دلیل این خودکشی عنوان کرده بود. هیچ خبرنگاری پیگیر این موضوع نشد که پرونده خودکشی دانشجوی دکترای دانشگاه شهید بهشتی و اقدام به خودکشی دانشجوی دختر دانشگاه تهران به کجا انجامید.

تنها پژوهش جامعی که در زمینه خودکشی دانشجویان می‌توان یافت، پژوهشی است که با بررسی خودکشی دانشجویان در فاصله سال‌های 77 تا 83 اعلام می‌دارد: «خودکشی دومین علت مرگ، پس از تصادفات در میان دانشجویان است.» این تحقیق در بررسی علل و عوامل خودکشی دانشجویان به برخی شواهد همبستگی اشاره می‌کند نظیر این که: «گروه علوم انسانی بیشترین آمار خودکشی را نسبت به سایر گروه‌های آموزشی داراست و از نظر محل اسکان اگر چه موارد خودکشی در خوابگاه‌ها بیشتر از غیر خوابگاه‌هاست، اما خودکشی‌های در خوابگاه کمتر با موفقیت همراه است.» این تحقیق می‌افزاید: «نگرانی‌های مربوط به ایام امتحانات در افزایش نرخ خودکشی دانشجویان موثر است.»

دکتر صدیقه ترقی‌جاه، مشاور و عضو هیئت علمی دانشگاه در این باره معتقد است: « دوره جوانی نوعی زمان خاص برای نگرانی‌ها و ناامیدی‌هاست که می‌تواند انگیزه خودکشی ایجاد کند. اعتقادات مذهبی به عنوان یک عامل محافظت کننده، نقش مهمی در مبارزه با گرایش به خودکشی ایفا می‌کند.» 

با این حال مشخص نیست که آیا وزارت علوم در صدد اجرای برنامه‌ای برای مدیریت و کاهش میزان خودکشی‌های دانشجویی هست یا نه؟

16 تا 20 سال ؛سن خودکشی زنان ایرانی

آفتاب : سن اقدام به خودکشی در ایران در مردان بین 20 تا 25 سال و در زنان بین 16 تا 20 سال است.

علی معین‌‏فر، پژوهشگر نمونه کشور در سال 82، با بیان این مطلب افزود :  ناراحتی‌‏های روانی، شکست در عشق، اختلافات روانی و شخصیتی، فقر، بیکاری، شرایط خاص زندگی شهری، بخصوص در شهرهای بزرگ و صنعتی، اختلافات خانوادگی و نامناسب بودن شرایط زندگی خانوادگی از مهمترین دلایل خودکشی در ایران است.
وی، مسئله خودکشی در بین جوانان ایرانی را به عنوان یکی از حادترین آسیب‌‏های اجتماعی مورد تاکید قرار داد و افزود: از آنجایی که جوانی دوره بروز استعدادها و توانایی ها است ، جوان مدام در پی فرصتی است تا این استعدادها را شکوفا سازد و به نحوی خود را در بین اطرافیان و اجتماع مطرح کند، اما محدودیت‌‏های موجود بخصوص در جوامع کوچک موجب سرخوردگی جوانان می‌‏شود.  

 
معین فر ،همچنین بالا نبودن سطح آگاهی در جوامع سنتی را از دیگر سرخوردگی جوانان در این جوان‌‏ها دانست و گفت: اغلب جوانان در جوامع کوچک از این رنج می‌‏برند که چرا اطرافیان و جامع احساسات آنان را درک نمی‌‏کنند و هنگامی‌‏که در چنین شرایطی جوانان تصمیم به خودکشی می‌‏گیرند، اغلب امید به زندگی خود را از دست داده‌‏اند.
این استاد دانشگاه گفت: خودکشی عاشق‌‏ها در واقع خشم به معشوق است و در بسیاری از خودکشی‌‏ها از سوی جوانان که بسیار جدی و مصرانه انجام می‌‏گیرد، خودکشی بیانگر یک خشم واپس‌‏زده شده است. 
این جامعه شناس،در رابطه با میزان خودکشی دانشجویان در مراکز علمی، گفت: متاسفانه برخی از مدیران سابقه مدیریتی چندانی ندارند و عدم توانایی آنان در درک جوانان دانشجو موجب بحران آفرینی می‌‏شود و این‌‏گونه اتفاقات غالبا در دانشگاه‌‏ها اتفاق می‌‏افتد. 
معین‌‏فر افزود: وقتی در محیط دانشگاهی، دانشجویی استاد را تهدید به خودکشی می‌‏کند، آنها فکر می‌‏کنند که دانشجو بهانه می‌‏آورد در حالی‌‏که اینگونه نیست و از هر یکصد مورد تهدید 2 تا 4 مورد به واقعیت تلخ تبدیل می‌‏شود.